Friday, May 19, 2017

Давалгаа таслагчийн төсөл тооцоо - 2 /designing a breakwater-2/

Давалгаа таслагчийн төсөл тооцоо, загварчлал

Дэд хэсэг
Өмнөх нийтлэлд бид давалгаа таслагч гэж юу болох тооцоог яаж хийдэг болох аргачлалын талаар авч үзсэн. Энэ удаад Сүлжээний Больцманы арга ашиглан давалгааг загварчлах, давалгаа таслагч дээр ирэх давалгааны хүчийг тооцон бодох тухай авч үзнэ. 
Ердийн давалгаа таслагчийн ширүүн давалгаанд ажиллаж байгаа байдал.
Давалгаа таслагчийн тооцооны амин сүнс нь давалгааны хүчийг тодорхойлох, шүүрэлт болон давалгаа таслагчаар давах усны улмаас дамжиж буй давалгааг тооцох улмаар давалгаа таслагчийн бат бэх, тогтворшилтыг баталгаажуулах зэрэг асуудлууд болно. Аливаа усны барилга байгууламжтай яг ижил найдвартай ажиллагаа хамгаас чухал. Давалгаа таслагчийн бүтээц, буурь суурийн тооцоо бүгд давалгааны мэдээлэл, давалгааны хүч, шүүрэлт зэргээс хамаатай. 

Wednesday, April 19, 2017

Сэлэнгэ мөрөн дээрх УЦС-ыг тойрсон асуудал /Challenges for hydropower plants on the Selenge River/

Ендон Гармаев: Зарим хүмүүс Байгал нуурын асуудлыг өөрийн улс төрийн ашиг сонирхолдоо зориулан хэтрүүлж /хэтийдүүлж/ байна.

Байгаль нуур ба Шүрэнгийн УЦС
ОХУ-н ШУА-н профессор “Святой Нос” хойг арал болж хувирах боломжтой, ''цунами'' Буриад улсыг бүрхэн авч чадах эсэх, мөн олон нийт яагаад Монгол улсад УЦС барих ажлыг эсэргүүцэж байгаа тухай ярьлаа.

Friday, April 7, 2017

Гүехэн усны тэгшитгэл /Derivation of Shallow water equations/

Гүехэн усны тэгшитгэлийн гаргалгаа

Номхон далайн талд байрлах Японы Камакура хэсэгт бий болох боломжит Цунамигийн загвар: Гүехэн усны тэгшитгэлээр тооцон бодсон жишээ. Credit to Prof. Hosoyamada Tokuzo. Source: paper
Гүехэн усны тэгшитгэл нь инженерийн гидравликийн, тэр дундаа тооцон бодох гидравликийн хувьд маш чухал тэгшитгэлүүдийн нэг юм. Энэ тэгшитгэлийг гаргаадаггүй болчиховол янз бүрийн үерийн усны, гол мөрний, далай тэнгисийн загварчлалыг хийх боломжтой болно. Дан ганц гидравлик, далайн урсгал гэлгүй, агаарын урсгалыг загварчилахад мөн ашиглагдана. Ингээд энэ тэгшитгэлийн гаргалгааг авч үзье ээ.
Вики дээрх гүехэн усны тэгшитгэлээр бодсон усны долгионы дүр зураг

Tuesday, March 21, 2017

Давалгаа таслагчийн төсөл тооцоо /breakwater designing/

Давалгаа таслагчийн төсөл тооцоо

Нэгдүгээр хэсэг

Усны барилгын блогоо далайн эргийн инженерчлэл, усны барилгын сэдвүүдээр өргөтгөж байгаадаа таатай байна. Дээрээс нь энэхүү энгийн давалгаа таслагч барилга нь усан зогсоолын үндэс болохоор Хөвсгөл болон Увс нуурнууддаа усан зогсоол барихыг билэгдээд усны өдрийн босгон дээр оруулж байна. 
Английн Англесэй арлын баруун хойт хэсэгт байрлах Ариун толгой (Holyhead) хэмээх давалгаа таслагч. Эх үүсвэр http://www.dailypost.co.uk

МатьЛаб ба Фортранаар долгион тархах функцыг кодлох /Matlab and Fortran coding for wave function/

МатьЛаб ба Фортранаар долгион тархах функцыг кодлох

Дараах нэг хэмжээст орон зайд давалгаа долгиолон тархах явц, түүнийг илэрхийлэх үйлдэл функцыг авч үзье.
Энд Ф бар нь долгионы үндсэн хэлбэлзлэл, ню нь унтрах замхралтын үзүүлэлт (ню>0), k  нь давалгааны долгионы тоо (долгионы урт нь лямда=2*пи/k -р тодорхойлогдоно. ) , t нь хугацаа, x орон зайн цэгц координат ба c  тархалтын хурд, тогтмол тоо юм.
(a) Нэг хэмжээстэд [0; 1] гэсэн хязгаарт жигд тархан хуваарилагдсан N тооны элемэнт бүхий хэрчим векторыг үүсгэнэ. Энэ нь бодлогын тор болно.
(b) Бодлогод 8-р томьёонд өгөгдсөн Фбар=1, k=2pi, ню=1ба c = 1 утгуудыг, цаг хугацааны хувьд t = 0 -ээс t = 5 хүртэл 0.05 завсартайгаар өгч, хугацаа бүрт үр дүнг нь дүрслэж харуулах болно (Ф- ийн эсрэг x).
(c) Давалгаа долгины уртыг 0 болгож өгөхөд юу ажиглагдаж байна гэдгийг судлана. Мөн үүнтэй адилаар ню=0.01 долгионы уртыг өгч тархалтын хурдны тогтмол тоог 0-тэй тэнцүүлж үзнэ. Хэмжигдхүүн үзүүлэлтүүдийг өөрчлөн бодолтыг давтахад юу болохыг ажиглана.
(d) Долгионы урт ба тархалтын хурдны тогтмол тоог хэвээр үлдээж давалгааны тоог өөрчилж үзнэ. Давалгааны тоо хэлбэлзлэлийн замхралтын тоотой харьцуулахад гарах үр дүнг харьцуулж харуулна. 

МатьЛаб дээр бичсэн код
 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
%-----------------------------------------------------
% "Тооцон бодох шингэний механик-1", Дасгал ажил-1 – 1-р хэсэг
%
% нэг хэмжээс орон зайд давалгаа долгиолон тархах явц
%
%-----------------------------------------------------
clear all; close all;
 
% parameters input – хэмжигдхүүнүүдийг оруулна. 
% (vary the parameters to observe the difference between
%  diffusion dominated and advection dominated phenomena)
phi_0 = 1; 
nu = 0.01;
k = 2*pi;  % энэ хэмжигдхүүнийг өөрчилнө. 
c = 1;  
 
% үргэлжлэх хязгаар boundaries: x \in [xbeg,xend]
xbeg = 0;
xend = 1;
 
% number of grid points – торны цэгүүдийн тоо
N=20;
 % define a vector of uniformly spaced N grid-nodes between 
% xbeg and xend (inclusive) 
x=linspace(xbeg,xend,N);
 % time interval and time step
t_start = 0;
t_end = 5;
dt = 0.01;
 
% start the time loop
for t = t_start:dt:t_end
    phi = phi_0*exp(-nu*k^2*t)*cos(k*(x-c*t));
    plot(x,phi)
    axis([0 1 -1 1])
    xlabel('x')
    ylabel('\phi')
    title(sprintf('Propagating wave. time = %f',t))
    pause(0.01)
end