Ус халиагуурыг ЛБА-аар загварчилах /LBM computation on weirs and spillways/

Ус халиагуур, ус хаях барилгыг ЛБА-аар загварчилах

Ус халиагуур нь ус хэмжих барилга/байгууламж учир төсөл тооцооны нарийвчлалыг өндөр байлгахыг шаарддаг. 

Ус хаях барилга (Ус хаяур) нь үер, их устай үед үндэн барилга байгууламжийн аюулгүй байдлыг сахьдаг учир мөн л нарийвчлал өндөртэй тооцооллыг шаарддаг. 

Эхний зураг: Усны чөлөөт гадаргуу, шингэний эзлэхүүний пракцыг харуулж байна. Удаах зураг: Усны урсгалын дундаж хурдыг харуулж байна. Харин дараах код энэ хоёрыг бөөр бөөрөөр нь нийлүүлж байгаа юм. Доор тайлбарлах болно. 

1 2	C:\ayur\LBM\FreeSurface\dambreak2\sharpweir\6090>ffmpeg -i 0060f.avi -vf "[0:v]pad=iw*2:ih [in0]; movie=0060.avi [in1]; [in0][in1] overlay=740:0 [out] " out60.avi

ЛБА -аар шингэний чөлөөт гадаргууг ойролцоолох тухай Шингэний чөлөөт гадаргууг ойролцоолох нэртэй нийтлэл бий. Тэндээс та бүхэн үндсэн санаа, томъёолол, алгоримт, бас Фортран кодыг олж авах боломжтой. ЛБА-аар ус халиагуур ба ус хаяурыг загарчилахаас өмнө эдгээр барилга байгууламжийн тухай товч авч үзье.

Судалгааны өгүүлэл IEEETran хэлбэрт ЛаТеХ-ээр бичих /Use LaTeX with IEEETran package for research paper/

ЛаТеХ дахь IEEETran багцыг судалгааны өгүүлэл бичихэд ашиглах нь

ЛаТеХийн тухай монгол дээр нилээдгүй эх сурвалжаас олж мэдэж унших боломжтой. Зарим нэг алхамыг дараах өгүүллээс авч болно. ЛаТеХ дээр ажиллаж сурах нь

Гэхдээ нарийн багц, хурлын эмхэтгэлд зориулсан тусгай форматуудыг хэрхэн ашиглах тухай мэдээлэл бараг олдохгүй. Тиймээс хамгийн түгээмэл багц болох IEEETran - ийг хэрхэн ашиглах гол, чухал алхамуудыг дурьдая.

Энэ багц нь Элекстроник болон цахилгааны инженерүүдийн институтаас (IEEE) эрхлэн гаргадаг судалгаа, шинжилгээний хурлуудын эмхэтгэл болон сэтгүүлд хэвлүүлэх өгүүллийг бичих нэгдсэн форматын цогц юм. Энэ багцийг Станаас эсвэл дараах хаягаар татаж авч болно. 

Станаас татах,     IEEE-ын сайтаас татах

ЛаТеХ суулгаж амжаагүй тооцоолуур дээр ажиллаж байгаа бол интернэт дахь ShareLaTeX хэмээх ЛаТеХийн системийг ашиглаж болно. Энэ системд та бусад хамтрагчидтайгаа файлаа дундаа засалцаад ажиллах боломжтой юм.

ШэйрЛаТеХийн харагдах байдал. Эхний багана нь архивалсан хавтасны задаргаа, ажиллаж байгаа файл, дараагийн хэсэг нь код засварлагч, хамгийн сүүлийн хэсэг нь хөрвүүлэгч болон үр дүнг харах хэсэг байна. 

Багцаа татаад архиваас нь задалсаны дараа IEEEtran-ийг хэрхэн ашиглах вэ гэсэн pdf файл байгаа. Түүнийг эхний удаад сайн унших хэрэгтэй. Тэндээс олдохгүй, ойлгогдохгүй зарим нэг зүйл байж магадгүй. Тэр шаардлагатай бүгдийг энд оруулахыг хичээлээ. 

Шинжлэх ухааны график дүрслэлийг Нюфлотоор /Scientific graphics and visualization by Gnuplot/

Нюфлотоор Шинжлэх ухааны чанартай график боловсруулах

Шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн судалгаа тооцооны үр дүнг уншигч бусад судлаачидад тайлагнаж харуулахын тулд маш ойлгомжтой, үзэмжтэй график, дүрслэлийн ажлыг гүйцэтгэх хэрэгтэй болдог. Шинжлэх ухааны чанартай тайлбарыг өгч байгаа судлаач, инженер нь уншигчидад ямар нэгэн нууцлаг, ухаж ойлгохоор битүү зүйл огт харуулж болохгүй бөгөөд таны бичсэн зүйлсийг бараг нэг уншаад шууд ойлгохоор бичих шаардлагатай. Философи бол өөр хэрэг бизээ. Нюфлоттой нөхөрлөөд хагас жилийг авч байгаа ч бүрэн сураагүй байна. Бүрэн сурахгүй байх шалтгаан нь хэрэглээд сурчихсан коммандын мөрүүдээ дахин дахин ашиглаад болооод байхтай холбоотой юм. Яг л цор гарц line комманд ашиглаад сурчихвал Autocad дээр зураг зураад байдаг шиг л. Тэгээд ч их энгийн програм юм байгаа юм. Гол нь мэдээлэл, мэдээгээ текстэн баганаар хадгалж түүнтэйгээ ажилладаг бол Нюфлотоор график зураад байх боломжтой гэдгийг хэлье. 

Тухайлбал дараах кодыг авч үзье.

 # this script for relation of viscosity and relax
 reset
 set term png size 800,600 font 'Arial, 20'
 set output 'reltau.png'
 #set key box opaque
 set title 'Тооцооллыг хянах үндсэн параметрүүдийн хамаарал'
 set y2tics
 set ytics nomirror
 #set yrange [-0.2:1.1]
 #set xrange [-5:15]
 set xlabel 'Тайвшралтын хугацаа Tau'
 set ylabel 'Тайвшралтын параметр Omega'
 set y2label 'Сүлжээний зунгааралт Vis'
 plot 'reltau.dat' u 1:2 w l ls 4 lw 2 ti 'Tau ба Omega' axes x1y1, \
      'reltau.dat' u 1:3 w l ls 10 lw 2 ti 'Tau ба Vis' axes x1y2
 set term win
 unset output

Энэ кодонд харж байгаачлан Монголоор графикийн тайлбарыг бичээд байх боломжтой. Энэ кодыг *****.p гэж хадгалаад Нюфлотын терминал дээр load '*****.p' гэж бичихэд л үр дүнд нь reltau.png хэмээх дараах зураг үйлдвэрлэгдэж гарна. 

Дээрх кодонд  set y2tics, set ytics nomirror гэдгээр 2 талдаа босоо тэнхлэгтэй бөгөөд харилцан адилгүй тоололтой байхыг зааж өгнө. set xlabel гэх мэт нь хэвтээ ба босоо тэнхлэгт зориулсан тэмдэглэгээр өгч байгаа юм. Харин хэвлэх коммандын ард axes x1y2 гэх мэтээр аль хэмжигдэхүүнийг аль тэнхлэгтэй хамааруулж байгуулах вэ гэдгийг зааж өгнө. Энд х1 тэнхлэгийг у2 тэнхлэгтэй хамааруулж зурна гэсэн байна. 

Шингэн дахь хатуу биеийн хөдөлгөөн /Solid body movement in fluid/

Шингэн дахь хатуу биеийн хөдөлгөөн

Механикт биеийн хөдөлгөөнийг хоёр задлан авч үзнэ. Үүнд шилжих, эргэлдэх гэсэн хөдөлгөөнүүд байна. Үнэндээ биднийг эргэн тойрон шингэн, хатуу гэсэн хоёр төлөв байгаа гэж хэлж болно. Хийг шингэн гэж авч үзэх онолын үндэслэл олон бий. Шилжих хөдөлгөөн нь шугаман хурдатгалын улмаас бий болох бол эргэлдэх хөдөлгөөн нь өнцөг хурдатгалаас үүдэлтэй.

Тэгш өнцөгт координатын системд биеийг дараах хэмжээстэд авч үзэж болно.

• 1 хэмжээст – Бие нэг чиглэлд хөдлөнө. Чөлөөний зэрэг 2 байна. Бие шилжихээс гадна эргэх боломжтой.
• 2 хэмжээст – Бие хоёр чиглэлд хөдлөхөөс гадна 1 чиглэлд эргэх боломжтой. Иймд чөлөөний зэрэг нь 3 байна.
• 3 хэмжээст – Бие гурван чиглэлд хөдлөхөөс гадан гурван чиглэлд эргэлдэх боломжтой. Иймд чөлөөний зэрэг нь 6 болж байдал хүндэрч эхэлнэ.

Биеийн хөдөлгөөнийг хоёр хэмжээстэд дараах зургаар дүрслэн харуулъя.

Биеийн геометр онцлогийг агуулж байх лавлах цэгүүдийг заавал авчз үзэх хэрэгтэй. Дээрх тэгш өнцөгтийн (квадрат) хувьд зөврөн өнцөг болон хүндийн төв нь зайлшгүй хянаж байх шаардлагатай цэгүүд юм. Тооцон бодох математикт/физикт биеийн хөдөлгөөнийг тооцохдоо эхлээд хугацааны алхамын дагуу биеийг эргэлтгүйгээр хэвтээ ба босоо шилжилтийн хэмжээгээр шилжүүлж үүний дараагаар хөрвүүлэх матриц ашиглаж эргүүлдэг.

Хагшаасны тухай зөвлөгөөн /symposium on Sediments/

Усны инженерчлэлийн ерөнхий зөвлөгөөн - 2015

General hydraulic symposium - 2015, JSCE, Japan

2015 оны 12 -р сарын 07 - нд Японы Барилгын Инженерүүдийн холбооноос зохион байгуулсан Усны инженерүүдийн ерөнхий зөвлөгөөн 2016-д суусан юм. Энэ жилийн онцлох сэдэв нь хагшаасны зөөгдөлтийн судалгаа, хагшаас үүсэлт, түүний онолын болон тооцон бодох загварчилал, хээрийн судалгааны талаар байлаа.

Доорхи зургууд нь тус зөвлөгөөний үеэр тавигдсан илтгэлүүдийн хуудсууд юм. Нээлтийг ICHARM (Үер усны аюул гамшгаас сэргийлэх) олон улсын байгууллагын судлаач Шинжи Игашира (Shinji Egashira) хийж өөрийн онолын судалгааныхаа үр дүнгээс танилцуулсан юм. 

Ерөнхийд нь ажиглаж хэлэхэд 50-иас дээш насны судлаачид ихэвчлэн онолын болон хээрийн туршилт судалгаа хийдэг, түүнээс дооших насны судлаачид нь тооцон бодох, туршилт тавих зэргээр ажилладаг юм байна. 

Энэ зөвлөгөөний үеэрх судлаачдын гаргасан онцлох судалгааны үр дүн нь:

• Хагшаасны үүсэлт, хөрсний угаагдлын математик загвар хөрс усны хөдөлгөөний хоорондох шүргэх хүчдэлээс их хамааралтай.
• Голын ёроол, түүний нимгэн хөвсгөр үед шингэний хөдөлгөөн оршиж байх ба тэр үед ёроолын хагшаас үүсэх нөхцөл бүрддэг байна. 
• Хагшаасны зөөгдөлт нь хагшаасны физик-хими-механик шинж чанар ширхэглэлээс хамаарна. 
• Зөөлөн хурдастай (холбоослог ба холбоосгүй) үед голдиролын атираажилт, угаагдал зэргийг конвекци-тархалтын тэгшитгэлээр өндөр нарийлчлалтайгаар тооцох боломжтой. 
• Эрчимт урсгалын (Violent flow) үед шингэний чөлөөт гадаргуу ёроолын профайлтайгаа пропорциональ байна. 

Доорхи зургууд нь тайлбаргүй болно.