Усны шинэ номуудын танилцуулга /Releases of New Water Books/

 Усны шинэ номнуудын нээлт боллоо

2025 оны 11 сарын 7-ны өдөр Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2025 эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр 2023-2025 онуудад шинээр хэвлэгдэн гарсан усны шинэ номнуудын танилцуулга болж өнгөрлөө.

Энэхүү арга хэмжээ нь Монгол улсын усны салбарт шинээр гарсан оюуны бүтээлүүдийг нийтэд танилцуулах үйлсэд хувь нэмэр оруулах зорилготой байв. Эрдэм мэдлэг, шинэ ойлголт, шинэ технологи, шинэ үр дүн, баталгаат өгөгдлүүдийг шинэ ном, бүтээлээр олны хүртээл болгодог олон улсын жишгийн дагуу усны салбарын эрдэмтэн, судлаачид, инженерүүдийн гаргасан ном, бүтээлийг цаашид уламжлал болгон Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл хурлын үеэр танилцуулна. 

Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл - 2025 эрдэм шинжилгээний хурал /Hydroscience and Engineering - 2025 academic conference/

Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2025 эрдэм шинжилгээний хурал амжилттай зохион байгуулагдлаа.

ШУТИС -ийн БАС-ийн Инженерийн байгууламжийн тэнхим, ЮНЕСКО-гийн Газар доорх усны тогтвортой менежментийн тэнхим, Монголын Усны инженерчлэлийн мэргэжлийн холбоо, Монголын ус-хүрээлэх орчны инженерчлэл судалгааны холбоо хамтран Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2025 үндэсний эрдэм шинжилгээний хурлыг 2025 оны 11 сарын 7-ны өдөр ШУТИС-ийн 8-р байрны 12 давхарын олон улсын хурлын танхимд амжилттай зохион байгууллаа. Хурлын үйл ажиллагааг Барилга Архитектурын сургууль, Гидросооружение ХХК, Престиж инженеринг ХХК нар ивээн тэтгэж ажиллав. Эрдэм шинжилгээний хурлыг хурлын дарга Б.Аюурзана нээв.

Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл - 2025 хуралд оролцогсод

42 дахь удаагийн олон улсын гидравликийн сургууль /42nd international school of hydraulics/

 42 дахь удаагийн "Гидравликийн олон улсын сургууль" олон улсын эрдэм шинжилгээний хурал

 

Хуралд оролцогчид

Польш улсын Краков-т зохион байгуулагдсан 42 дахь удаагийн Олон улсын гидравликийн сургууль нэртэй эрдэм шинжилгээний хуралд Монголын усны инженерчлэлийн мэргэжлийн холбооны ерөнхийлөгч, МУ зөвлөх инженер Ш.Ганзоригын хамт, хамтын судалгааны ажлаа танилцуулахаар 2025 оны 5 сарын 20-23 хооронд оролцож, хурлын үеэр тэмдэглэсэн зүйлсээ энэхүү нийтлэлд бичив. 

Усны инженерчлэлийн мэргэжлийн холбоо байгуулагдлаа /Establish the Mongolian Society for Water engineering/

Монголын усны инженерчлэлийн мэргэжлийн холбоо байгуулагдлаа

2025 оны 1 сарын 24-ний өдөр усны тодотголтой инженерүүд "Усны барилга байгууламжийн инженерүүдийн" зөвлөлдөх уулзалтыг зохион байгуулж уг хурлаас усны инженерүүдийн эрх ашиг, усны инженерчлэлийн хөгжлийг дэмжих, усны талаарх төрөөс баримтлах чиглэл, бодлогын хэрэгжилтэд дэмжлэх үзүүлэх зорилгоор

Монголын усны инженерчлэлийн мэргэжлийн холбоо - Mongolian Society for Water Engineering 

-г Мэргэжлийн нэгдсэн холбооны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн хүрээнд шинээр байгууллаа. 

Усны инженерчлэлийн их хуралд оролцогчид

Завхан голын дээд хэсгийн гадаргын усны нөөцийн судалгаа /Water resources study on upper part of Zavkhan river/

 Завхан голын дээд хэсгийн гадаргын усны нөөцийн судалгаа

Өлзийсайхан Тэнгис

ШУТИС, Барилга, Архитектурын сургуулийн Усны барилга байгууламжийн 4-р курсийн оюутан

Signet.uec@gmail.com

Бадарчийн Аюурзана

ШУТИС, Барилга, Архитектурын сургуулийн багш

ayur@must.edu.mn

Энэхүү судалгааны ажил нь их сургуулиудын оюутнуудын дунд зохиогддог Ус хөгжлийн түлхүүр оюутны эрдэм шинжилгээний бага хурлын 2021 оны дугаарт оролцож 3-р байр эзэлсэн юм. 

Хураангуй

Улс орнууд өөрсдийн нутаг дэвсгэрийн усны нөөцийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг тасралтгүй хэрэгжүүлж байдаг. Гадаргын усны нөөцийг нэмэгдүүлэх уламжлалт арга нь усан сан, хиймэл нуур барих технологи юм. Манай оронд олон усан сан хиймэл нуур барьсан байдаг боловч усны нөөцийг ямар хэмжээтэй нэмэгдүүлж байгааг тогтоосон судалгаа цөөн бий. Тухайлбал Завхан гол дээр Тайширын усан цахилгаан станцыг барьснаар сав газрын хэмжээнд гадаргын ус хэр хэмжээнд өөрчлөгдсөнийг тодорхойлсон судалгаа алга байна. Иймд Завхан голын дээд хэсгийн буюу Завхан гол Улиастай гол нийлэх хүртэл Завхан голын гадаргын усны нөөцийн өөрчлөлтийг Тайширын усан цахилгаан станцын өмнө ба дараа ямар болж өөрчлөгдсөнийг тоон өгөгдөл болон сансрын мэдээллийг ашиглан тодорхойлов.

 

27 дахь удаагийн олон улсын мөсний симпосиумын тойм /27th IAHR international symposium on ice/

Мөсний судалгааны олон улсын хурал (2024)

Ус-хүрээлэх орчны инженерчлэл судалгааны олон улсын холбоо буюу International Association for Hydro-environmental engineering and research - ийн үндсэн үйл ажиллагааны нэг нь 1970 оноос хойш зохион байгуулж буй олон улсын мөсний симпосиум юм. 2024 онд уг мөсний судалгааны олон улсын хурлын 27 дахь удаагийн хурлыг Польшийн Гданскийн Технологийн их сургууль зохион байгуулсан юм. 

Хоёр жилд нэг удаа зохион байгууллагддаг уг арга хэмжээний 2016 оны хуралд оролцож байсан ба тухайн үеийн хурлын тоймыг эндээс үзнэ үү?

2024 оны 27 дахь удаагийн мөсний хурлын веб сайтаас хурлын тухай мэдээллийг авч болно. 

27 дахь удаагийн Олон улсын мөсний симпосиумд оролцогчид

27 дахь удаагийн мөсний хурлын ерөнхий зохион байгуулагч нь Гданскийн технологийн их сургуулийн Усны инженерчлэл, геотехникийн тэнхмийн эрхлэгч Томасз Колерски (тэрээр IAHR -ын мөсний инженерчлэлийн зөвлөлийн даргын албан тушаалыг хашиж байгаа), түүний баг, ерөнхий ивээн тэтгэгчээр Polish Water - төрийн өмчит үйлдвэрийн газар, дэмжигч байгууллагаар Судалгааны их сургуулийн санаачилга, Польшийн шинжлэх ухаан, дээд боловсролын яам, ивээн тэтгэгчээр Шотландын Sams Enterprise компани хамтран ажилласан байна. 

Усны барилга байгууламжийн норм, стандартын шинэчлэл хэлэлцүүлэг /Seminar on Reforming standards and norms related to hydraulic engineering/

 “Усны барилга байгууламжийн норм, стандартын шинэчлэл” сэдэвт хэлэлцүүлэг зохион байгуулагдав.

 ШУТИС-ийн Барилга Архитектурын сургуулийн Инженерийн байгууламжийн салбар, ШУА-ийн Газарзүй, геоэкологийн хүрээлэн болон ЮНЕСКО-гийн газрын доорх усны тогтвортой менежментийн тэнхим хамтран 2024 оны 4 сарын 25-ны өдөр ШУТИС -ийн 8-р байрны 12 давхрын Олон улсын хурлын танхимд зохион зохион байгуулсан Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2024 эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр оролцогч талуудыг хамруулан “Усны барилга байгууламжийн норм, стандартын шинэчлэл” хэлэлцүүлгийг зохион байгуулав. Хэлэлцүүлгийг НҮБ-ын Суурьшлын хөтөлбөр (НҮБ-ын Хабитат), ШУТИС-ийн Барилга Архитектурын сургууль, Дэлхийн Зөн Монгол ОУБ, Гэр хорооллын иргэдийн үерийн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төслийн баг хамтран зохион байгуулж, хэлэлцүүлгийг дэмжин Барилга Хот байгуулалтын яамны Нийтийн аж ахуй, инженерийн дэд бүтцийн бодлогийн хэрэгжилтийг зохицуулах газар, Барилгын хөгжлийн төвийн Норм, нормативын хэлтэс ажиллав.

Ярилцлагын пеналистууд

Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл - 2024 эрдэм шинжилгээний хурал /Hydroscience and Engineering - 2024/

 Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2024 (Hydroscience and Engineering - 2024) эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгуулагдав.

 ШУТИС-ийн Барилга Архитектурын сургуулийн Инженерийн байгууламжийн салбар, ШУА-ийн Газарзүй, геоэкологийн хүрээлэн болон ЮНЕСКО-гийн газрын доорх усны тогтвортой менежментийн тэнхим хамтран Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл – 2024 эрдэм шинжилгээний хурлыг 2024 оны 4 сарын 25-ны өдөр ШУТИС -ийн 8-р байрны 12 давхрын Олон улсын хурлын танхимд зохион байгуулав. Хурлын зохион байгуулалтыг салбарын мэргэжлийн холбоод “Монголын ус хүрээлэх орчны инженерчлэлийн холбоо”, “Цэнхэр Алт Ногоон Хэрэм усны үндэсний ассоциаци”, “Монголын усжуулагчдын холбоо”, “Монголын Барилгын инженерүүдийн холбоо” гүйцэтгэж, НҮБ-ийн Хабитат хөтөлбөрийн Гэр хорооллын иргэдийн үерийн тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл ивээн тэтгэж ажиллав. Хурлын үйл ажиллагааг дэмжин Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг “Усны газар” ажиллав.

“Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл” эрдэм шинжилгээний хурлын гол зорилго нь Монгол орны усны нөөцтэй холбоотой эрдэм шинжилгээний үр дүн, усны инженерчлэлтэй холбоотой шинэ, дэвшилтэт аргачлал, технологийг нэгэн цэгт төвлөрүүлэн солилцох, хэлэлцэх, түгээн дэлгэрүүлэх юм. Усны шинжлэх ухаан ба инженерчлэл-2024 эрдэм шинжилгээний хуралд нийт 10 гаруй байгууллагын 60 гаруй судлаачдын 26 эрдэм шинжилгээний бүтээл ирсэн ба бүтээлийн хуулбарлалт, хянан магадалгаа хийгдсэн 23 бүтээлийг ШУТИС-ийн Эрдэм шинжилгээний бүтээлийн эмхэтгэлийн №24(04)328 тусгай дугаарт хэвлэв.

Судлагдсан байдлын тоймд зориулан эрдэм шинжилгээний өгүүлэл унших туршлага /Tips for paper reading for literature review/

Өгүүлэл унших туршлага

Эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил нь давтагдаагүй шинэ мэдлэг, туршлага, арга, аргачлал, үр дүн, дүгнэлтийг бий болгох зорилготой байдаг. Эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын төгсгөлд уг ажлаас гарсан үр дүнг эрдэм шинжилгээний өгүүлэл эсвэл тайлан хэлбэрээр хэвлэн уншигчдад хүргэдэг. Эрдэм шинжилгээний өгүүлэл эсвэл тайлан нь нэг судалгааны төгсгөл бас өөр нэг судалгааны эхлэл болдог. 

Мөн давтагдаагүй судалгаа хийхийн тулд тухайн сэдвээр өмнө судлагдсан бүх зүйлсийг олж мэдэж яг аль хэсэг эсвэл ямар зүйл орхигдсон бэ гэдгийг олж тодорхойлох шаардлагатай. Иймд судлагдсан байдлын тойм буюу Literature Review гэдэг ажил хийгддэг бөгөөд энэ ажлын үндсэн зорилгууд нь

• Мэдлэгийн цоорхойг тодорхойлох
• бий болсон мэдлэг, үр дүнгүүдийг цаг хугацааны болон учир шалтгааны логик дараалалд оруулах 

явдалууд юм. 

Судлагдсан байдлын тойм хийхийн тулд өмнө хэвлэгдсэн хамаарал бүхий маш их өгүүлэл, тайлангуудыг унших хэрэгтэй болно. Харин хаанаас яаж эхлэх вэ? аль аль өгүүллийг унших вэ? Бүх өгүүллийг унших ёстой юу? Хэзээ энэ бүх уншлагуудаа дуусгавар болгох вэ? Ямар мэдээлэл хайх вэ? Яаж судлагдсан байдлын тойм бичих вэ? гэх мэт түмэн асуудал бий. Зарим хүмүүс хялбараар хүлээж авдаг байж магадгүй. Гэхдээ өмнө судлагдсан зүйлсийг орхиж эсвэл үл тоон /санаатайгаар эсвэл уншаагүй бол санамсаргүй/ судалгаа хийвэл судалгааг давтсан болж таны цаг хугацаа, тухайн салбарт нэр хүнд унах магадлалтай. Яагаад гэвэл судалгааг давтах (гэдэг нь арга аргачлал болон гарсан үр дүн яг адил байх тухай ярьж байгаа шүү) нь судлаачийн ёс зүйд хориглосон зүйлүүдийн нэг юм. Ингээд өгүүлэл унших талаар өөрийн туршлагаа хуваалцая. 

Эх сурвалж: https://libguides.reading.ac.uk/food-research-project/literature-review

Improving framework of project completion procedure for hydraulic structures

 УСНЫ БАРИЛГА БАЙГУУЛАМЖИЙН УГСРАЛТЫН ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН ТОГТОЛЦООГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ АСУУДАЛД: БАРУУН УУЛЫН ҮЕРИЙН ХАМГААЛАЛТЫН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН ЖИШЭЭН ДЭЭР

 

Очийн Өлзиймаа[1], Бадарчийн Аюурзана[2]

 

ШУТИС, Барилга, Архитектурын сургууль

 

ulziimaa0507@gmail.com, ayur@must.edu.mn

Жич: Энэхүү өгүүлэл нь О.Өлзиймаагийн Усны барилга байгууламжийн магистрын зэрэг горилох ажлын 2 дах өгүүлэл бөгөөд Улаанбаатар-Ус-Цэвэр орчин 2021 ЭШХурлын эмхэтгэлд хэвлэгдсэн бүтээл болно.  

Хураангуй

Усны ихэнх барилга байгууламжуудыг улсын төсвийн хөрөнгөөр барьж, ашиглаж, засвар үйлчилгээ хийдэг бөгөөд угсралтын ажилд ихээхэн хөрөнгө оруулдаг. Орон нутгийн болон төрийн өмчлөл хэлбэртэй байдаг тул засвар үйлчилгээ муу хийгддэг учир аль болох чанартай барилга байгууламж барих шаардлагатай байдаг. Усны барилга байгууламжийн угсралтын ажил гүйцэтгэж байгаа өнөөгийн тогтолцоонд дутагдалтай, гажуудалтай зүйлс олон байгаа нь барилгын чанарт сөргөөр нөлөөлөх хүчин зүйл болж байна. Ялангуяа сүүлийн жилүүдэд баригдаж байгаа үерийн хамгаалалт, борооны ус зайлуулах барилга байгууламжийн хувьд чанарын шаардлага бүрэн хангахгүй ажлууд хийгдэж байна. Усны барилга байгууламжийн угсралтын тогтолцоонд хийсэн судалгаагаар чанар хяналтын тогтолцооны эрх зүйн нөхцөл бүрдсэн боловч практикт нэвтрүүлэн ашиглах техник зохицуулалтын баримт бичгүүд дутагдалтай, хэрэгжилтийг хянах төрийн тогтолцоо сул байгаа зэргийг сайжруулах боломжтой байна. Угсралтын гүйцэтгэлийн тогтолцоонд чанарын хяналтын тогтолцоог нэвтрүүлснээр гарах өөрчлөлтийг 2015 онд шинэчилсэн Баруун уулын үерийн хамгаалалтын сувгийн угсралтын ажил дээр туршиж шинжилгээ хийж, төлөвлөлт бодит байдал ямар зөрүүтэй байдаг, түүнийг хэрхэн сайжруулах шаардлагатай, сайжруулахын тулд чанарын хяналтын тогтолцоонд дутагдаж байгаа зүйлсийг тодруулав.

SINOP dam (Brazil): Powering 1 600 000 households using hydroelectric energy (https://asia.edf.com/en)

Түлхүүр үгс: усны барилга байгууламж угсралт, үе шатны ажил, барилга байгууламжийн норм, нормативын баримт бичиг, чанарын хяналтын тогтолцоо

Explanations to the 2D thermodynamics of a Mongolian Ger.

Монгол гэрийн доторхи агаарын болон дулааны урсгалын загвар – Дотор болон гадна агаарын бохирдлыг бууруулах боломж

Бид цөөхөн учир Монгол орноо хүчирхэг, тогтвортой хөгжилтэй, аюулгүй амьдрах орчинтой болгохын тулд ажиллаж буй салбар бүртээ чанартай боловсон хүчин байх шаардлагатай. Нэгэнт УБ хотод сууршиж нүүдлийн мал аж ахуйн салбараас хөндийрсөн бол сууршилтай холбоотой мэргэжил, орчин үеийн нийгмийн чухал болсон чиглэлүүдэд амжилттай ажиллахаас л хамаг юм шалтгаална.

Гэрт тавих боломжтой халуунаар үлээдэг зуухны загвар. 

Үүнээс гадна Монгол ахуй уламжлалаа өндөр түвшний шинжлэх ухааний арга аргачлалаар судалж дэлхийд шинэ мэдлэг нэмж басхүү технологи, цоо шинэ бүтээлүүдийг (инноваци) бий болгох боломж байна. Ийм шаардлага ч байна. Үүнтэй холбоотойгоор Монгол гэрийн доторхи агаарын урсгал, дулаан тархалтыг загварчлалын аргаар судалсан судалгааныхаа үр дүнгээс танилцуулъя. Судлах болсон шалтгааны талаар дурьдвал:

Докторын зэрэг хамгаалсан туршлагаасаа /how to complete your Ph.D. in 3 years/

Докторын хөтөлбөрт суралцах зөвлөгөө

Яаж доктор болох вэ?
Докторын судалгааны ажлын сэдвээ яаж сонгох вэ?
Докторын зэргийг хэрхэн амжилттай хамгаалах вэ?
Докторын хөтөлбөрт хэрхэн амжилттай суралцах вэ?
Докторын судалгааны ажлаа яаж хийх вэ?
Яаж эрдэм шинжилгээний өгүүллээ бичиж хэвлүүлэх вэ?
Яаж докторын эрдмийн ажлаа бичих вэ?

гэх мэт асуултын хариултыг эрж буй эрхэм Монгол оюутан таньд өөрийн 3 жилийн туршлагаасаа хуваалцъя гэж бодлоо. Энэ нийтлэлд дээрх асуултуудын хариултыг өөрийн туршлага, ажиллах зарчим дээрээ үндэслэж өгөх учир хүн болгонд тохирохгүй байж магад. 3 жилийн хугацаатай докторын хөтөлбөрт илүү анхаарлаа хандуулсан болно. 4 жилийн эсвэл хичээл заах үүрэгтэй докторын хөтөлбөрийн тухай сайн мэдэхгүй учир тэр тал дээр өгөх зөвлөгөө алга байна. Гэхдээ та доктор оюутан л бол доорхи зөвлөгөө заавал хэрэг болно гэдэгт итгэлтэй байна. 

Инженерийн ухааны докторын зэргээ гардан авах торгон мөч. Энэ мөч та бүхэнд мөн төлөвлөсөн цагтаа ирэх болтугай.

Water environment and Earth Summer Seminar for International students 2017

Олон улсын оюутнуудад зориулсан усны орчин ба газар сэдэвт семинар 2017

2017年　留学生セミナー『水と大地』

Ерөнхий зохион байгуулагч: Токио их сургууль (The University of Tokyo)

Токио их сургуулийн Хот, барилгын инженерийн хүрээлэн нь 2014 оноос хойш олон улсын оюутнуудад зориулсан зуны семинарыг Шинкансэн, Хотын хөгжил ба тээврийн асуудлууд, Хурдны зам ба машин гэсэн сэдвүүдээр амжилттай зохион байгуулж энэ жил 2017 онд Усны орчин ба газар сэдвээр зохион байгуулж байгаа юм байна. Эдгээр зуны семинарууд нь

• Олон улсын оюутнуудад Японы туршлагыг түгээх, мэдлэг эзэмшүүлэх
• Оюутан, үйлдвэрлэл, засгийн газрын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх
• Олон улсын оюутнуудыг хамтарч ажиллах, харилцан мэдлэг солилцох боломжоор хангах

гэсэн үндсэн зорилгын хүрээнд 2 жилд нэг удаа зохион байгуулагддаг юм байна. Өмнөх семинарын хүрээнп Шинкансэнийг зүүн өмнөд азийн улсуудад экспортлох, зүүн өмнөд азид хурдны зам барих ажлуудыг Япон компаниуд тухайн улсын компаниудтай харилцан ашигтайгаар эхлүүлэх, зарим гадаад оюутнууд Японы нэр хүндтэй газруудад ажлын байраар хангагдсан гэх мэт үр дүнгүүдийг өгсөн байна. Энэ удаагийн усны семинарын ивээн тэтгэгч, зохион байгуулагчаар

Газар, дэд бүтэц, тээвэр, аялал жуулчлалын яам (MLIT)

Ниппон коэ (Nippon koei)

Сантори (Suntory)

Метаватор (Metawater)

Кансэй (Kansei)

зэрэг Японы ус хангамж, ариутгах татуурга, усны менежментийн улсын болон хувийн өмчийн том байгууллагууд ажилласан байна. 

Семинарын хоёр дахь өдрийн төгсгөл, Токио их сургууль, Инженерийн хэсэг, 1-р барилга, 17-р лекцийн танхим

36 дахь удаагийн Олон улсын гидравликийн сургуулийн тойм /36th International School of Hydraulics/

36 дахь удаагийн Олон улсын гидравликийн сургуулийн тоймNotes on The 36th International School of Hydraulics

Энэ олон улсын гидравликийн сургууль нь анх 1981 оноос 2003 он хүртэл Польшийн усны инженер, оюутнуудын дуньд жил бүр зохион байгууллагддаг үндэсний сургууль байжээ. Сургууль гэж байгаагийн гол үндэс нь хүмүүс тухайн жилд хийж судалсан судалгааны ажлын үр дүнгээ бусдад таниулж мэдлэг мэдээлэл түгээж хоорондоо харилцан санал солилцон суралцах явдал юм. Сургуулийн цар хүрээг өргөтгөх үүднээс 2004 онд Олон улсын гэсэн тодотголтой болгож 2 жилд нэг удаа зохион байгуулахаар болсон байна. Ингээд одоо 2017 онд 36 дахь удаагийнхаа сургуулийг Польшийн Жачранка хэмээх тосгоны Виндсор хэмээх зочид буудалд зохион байгууллаа. Хурлын зохион байгуулагчид:

• Польшийн шинжлэх ухааны академийн Геофизикийн хүрээлэн - Үндсэн ЗБ
• Ус-хүрээлэх орчны инженерчлэл, судалгааны олон улсын холбоо
• Польшын ШУА-ын дэргэдэх Усны нөөцийн менежементийн хороо
• Гео-планет: Дэлхий болон гариг судлал

Ивээн тэтгэгчид:

• Польшийн ШУА
• Данийн гидравликийн хүрээлэн - Danish Hydraulic Institute DHI
• Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego – KNOW - The Leading national research center

Японы 61 дэх удаагийн Усны инженерчлэлийн эрдэм шинжилгээний хурал /61st Japanese Hydraulic Engineering conference/

Японы 61 дэх удаагийн Усны инженерчлэлийн эрдэм шинжилгээний хурлын тойм

Brief overview of the 61st Japanese Hydraulic Engineering conference at Kyushu University

Японы 61 дэх удаагийн усны инженерчлэлийн эрдэм шинжилгээний хурал 2017 оны 3 сарын 15-17-ны хооронд Кюүшү их сургуулийн Ито хүрээний инженерчлэлийн хэсэгт болж өнгөрсөн юм. Японы барилгын инженерүүдийн холбооны (Japan Society of Civil Engineers) харъяа Усны инженерчлэл, гидро-шинжлэх ухааны хороо (Committee on Hydro-science and hydraulic engineering) усны инженерчлэлтэй холбоотой хурал цуглаан, уулзалтуудыг зохион байгуулдаг юм.

61 дэх удаагийн хурлын цахим хуудас

Сүлжээний Больцманы аргыг задгай голдиролтой үед бий болох шингэн-хатуу фазын өөрчлөлтийг тооцон бодоход ашиглах нь: Монголын жижиг усан цахилгаан станцын жишээн дээр гэдэг илтгэлийг тавиад дуусаж байгаа нь

Энэ удаагын хурлыг статистик талаас нь дүгнэвэл 6-н зэрэгцээ хэсгийн хурал (parallel session), 2 дэд хурал (symposium), 1 тусгай лекц (special lecture), 1 солилцох уулзалтаас (exchange meeting - архи ууж танилцах уулзалт) бүрдэж байна. Хэсгийн хурал дотроо судалгааны сэдвээс хамаарч салбар хурлуудад хуваагдсан юм. Энэ удаагын хурлын 6-н хэсэгт хэлэлцэгдсэн сэдвүүд гэвэл:

Усны барилгын ажлын төслийг бусдад танилцуулах сургалт /Study trip on river engineering construction work for public group/

Голын эргийн барилга байгууламж,амьдрах орчны судалгааны тухай танилцуулах сургалт

Япончууд хийж байгаа ажлуудаа үе үе олон нийтэд таниулах зорилгоор тусгай танилцуулах сургалт бүхий арга хэмжээг зохиодог юм. Энэ нь нийгэмд тухайн төслийн ач холбогдлыг таниулах, ойлуулах, тус дэм авч хамтарч ажиллах гол хэлхээг бий болгодог байх. 

Ингээд 2017 оны 1 сарын 11 -нд болсон танилцуулах сургалтанд явж үзсэн ба энэ тухай сонин хачингаа хуваалцъя. 

Сургалт нь Нагаока хотын их сургуулиудын усны болон биологийн мэргэжлийн оюутнууд, усны болон биологи, экологийн чиглэлийн компани, төрийн бус байгууллага, голын талаар санаа зовж явдаг хүмүүст зориулсан байв. Зохион байгуулагч нь Шинано голын захиргаа, Хокурику бүсийн менежмент, үйлчилгээний холбоо, Япон төмөр зам зэрэг болно. 

Анх удаа Нагаока хотын галт тэргэнд сууж үзсэн нь. 

Сургалт нь Шинано (信濃川) болон Үоно голын (魚野川) уулзвар Кавагүчи гэдэг газар болсон ба эхлээд голын татамд хийгдэж буй цэцэрлэгийн ажлыг хараад, тэнд ашиглагдаж буй усны барилгын технологиудын талаар тайлбарласан юм. Дараа нь Япон төмөр замын Кавагүчид байрлах цогцолборт (JR信濃川発電所PR川口プラザ) очиж лекц сонссон юм. Хотын нэг хэсэг газарт зориулсан олон нийтийн үйл ажиллагаа явуулах зориулалттай том лекцийн танхимтай, спорт заалтай, хоол цай хийх газартай, үзүүлэнтэй иймэрхүү цогцолбор газар маш олон байх ба энэ нь өдөр болгон олон нийтэд үйлчилж байх нь их сайхан юм. Энд аялагч болон жуулчидад мэдээлэл өгөх төв хүртэл байдаг байна. Лекц эхлэхээс өмнө энэ цогцолборт авсан дараах зургуудыг сонирхуулъя. 

Цогцолборын 2 давхарт хүлээн авах том өрөөнд байх ханын сонингууд. Энэ дээр Үоно гол болон Шинано голд байх гол загаснуудыг харуулсан байна. 

Супер компьютер ба өндөр бүтээмжит тооцоолол /Super computer and High performance computing/

Супер компьютер ба өндөр бүтээмжит тооцоолол

Super computer and High performance computing

Цахимжсан эрин үед мэдээллийг хадгалах, болосруулах, хүний амьралын нийгэмд ашиглах гэдэг нь цаанаа асар төвөгтэй процессын үр дүнд бий болж байдаг. Мэдээний шинээр үүсэх хурд байгаа мэдээллийн хэрэггүй болж устах хурдаас хэд дахин их байгаа өнөө үед өндөр багтаамжтай мэдээллийн агуулах /data center/ асар чухал хэрэгцээтэй цогцолбор болж байгаа юм. Мэдээллийн аюулгүй байдал, цогцолборын ажиллагааг найдвартай байлгахын тулд их хэмжээний эрчим хүч зарцуулж байна. Мэдээн дундаас мэдлэг нь буурдаггүй үргэлж нэмэгдэж байдаг нь мэдээллийн технологийн хөгжлийг ганцралруу /онцгой/ хөтөлсөөр байна. Улс орон болгон өөрийн үндэсний аюулгүй байдал, хүн амын сантай холбоотой мэдээллийг дотоодын хэрэгцээнд ашиглаж, бусад газруудад алдчихгүйн тулд өндөр хамгаалалттайгаар хадгалж байдаг. Гэтэл Монгол улсад мэдээллийн сан, агуулах байдаг эсэхийг дуулаагүй юм байна. иргэний бүртгэл мэдээллийн газар ямар агуулахтайг мэдэхгүй юм. Ганц мэдээ хадгалах нь супер компьютер, агуулахын үүрэг биш юм. Цаг уурыг урьчилан магадлах, судалгааны шинжилгээний тооцоолол хийх, эдийн засгийн болоод хотын замын хөдөлгөөн, ачаа тээврийн зохицуулалт, том онцгой байгууламжийн гэрэл цахилгаан, халаалт, усны системийг удирдах гэх мэт маш оллон тооцооллын төрлийн ажлуудыг өндөр хурдтай гүйцэтгэхийн тулд супер компьютер хэрэгтэй. 

ExaScaler and PEZY Computing - Shoubu system B

Өмнөд Дакотагийн их сургууль, судалгааны байгууллагаар хийсэн танилцах аялалын зургууд /trip to South Dakota/

Өмнөд Дакотагийн их сургууль, судалгааны байгууллагаар хийсэн танилцах аялалын зургууд - 2016 он

2016 оны 6-р сард Мичиганы их сургууль дээр Олон улсын мөсний хуралд оролцсоны дараа Өмнөд Дакотаруу явж сургууль, судалгааны байгууллагуудтай танилцах аялал хийсэн юм. Энэ аялалыг зохион байгуулсан Профессор Скотт Кеннер, төсөв зардлыг даасан Профессор Хосояамада нартаа маш их талархаж байна. Ерөнхийдөө гурван газраар явж танилцсан юм. Үүнд:

1. Зөвлөх үйлчилгээний РЭСПЭК компани
2. Америкийн нэгдсэн улсын Геологийн судалгааны агентлагын салбар - Усны төв
3. Өмнөд Дакотагийн Уул уурхай, Технолонийн сургууль

Ингээд авсан зурагнуудаасаа тус бүрээр нь сонируулъя. Зарим нь тайлбартай, зарим нь тайлбаргүй болно. 

Зөвлөх үйлчилгээний компани - RESPEC Consultant engineering

RESPEC is an integrated consulting and research firm on water, mining, environment (GIS) and information technology. RESPEC is the abbreviation to REsearch SPECialist. This firm powered by full dedicated professionals. Worth to visit, inspired and charged me. Each photo has an explanation to get information about RESPEC. RESPEC хэмээх судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний нэгдмэл фирмтэй очиж танилцлаа. Уул уурхайн судалгаа, чулуулгын лабораториор 1969 оноос эхлэн үйл ажиллагаагаа явуулж өдгөө ус ба байгалийн нөөц, хүрээлэн буй орчны монитор, мэдээллийн технологийн чиглэлд өргөжин ажиллаж байгаа санаачлагатай байгууллага байв.

63 дахь Японы далайн эргийн инженерчлэлийн эрдэм шинжилгээний хурал /the 63rd conference on the Japanese coastal engineering/

63 дахь Японы далайн эргийн инженерчлэлийн эрдэм шинжилгээний хурал

第63回海岸工学講演会

Японы Барилгын инженерүүдийн холбооны Усны инженерчлэлийн хэлтэс нь хоёр салбар хуралдааныг жил бүр зохион байгуулдаг бөгөөд 2016 онд зохион байгуулагдсан хоёр хуралд удирдагч багш болон хамтрагч судлаачидтайгаа боловсруулсан хоёр өгүүлэл маань хэлэлцүүлэгдэж хэвлэгдсэн юм. Хоёр өгүүлэл хоёулаа Япон хэл дээр бичигдсэн. Өгүүлэл бичихэд, шүүмж тусгаж засварлах энэ тэр гээд бичгийн ажилд үнэндээ миний гар бие оролцоогүй боловч тооцоолон бодох, график зургыг боловсруулах гэх мэтэд гар бищ оролцсон юм. Эдгээр өгүүллүүдийг дараах линкээр харж болно. 

NUMERICAL STUDY OF SETTLING AND TRANSPORT OF SEDIMENT DISCHARGED FROM LARGE RIVER MOUTH: AN APPLICATION TO THE OKOZU RIVER MOUTH

A NUMERICAL STUDY OF SEDIMENT DISTRIBUTION DISCHARGED FROM A RIVER CONSIDERING ENHANCED SETTLING DUE TO FLOCCULATION CAUSED BY MIXING PROCESS OF RIVER AND SEA WATER

Илтгэл тавьж байгаа судлаач бол Оотаке Такеши /ЭКОХ зөвлөх үйлчилгээний компанийн судлаач/

Энэхүү 63-р эрдэм шинжилгээний хуралд сууж авсан зургануудаа тайлбарын хамт оруулж байна. Япон хэлгүй болохоор сонирхолтой илтгэлүүдийг олж үзэж чадсангүй, бас үзсэн илтгэлүүдээ гүйцэт сайн ойлгосонгүй. Хэзээ нэгэн цагт Японоор уншдаг болчихвол эргэж хараад ойлгож бас болох байх. 

Тооцонгийн үр дүнд суурилж морь унах нь (The riding horse based on scientific computation)

Шингэний динамикийн тооцоонд үндэслэж морь унавал...

Магистраа төгссөнөөс хойш мөрөөдөж байсан, маш удсан, оролдлого хийж чададгүй байсан нэг мөрөөдөл, хүсэл бол өндөр бүтээмжтэй тооцоололыг (high performance computing) супер компьютер эсвэл параллель тооцоолол хийх боломжтой багцан (super computer or GPGPU cluster) дээр хийх явдал байсан юм. Тооцон бодох тооцооны аргуудыг мэдэхгүй, код бичиж чадахгүй, ямар ч програмчлалын хэл эзэмшээгүй байж юун өндөр бүтээмжит тооцоолол хийх гэдэг нь ойлгомжтой. Тэгээд ч суурин компьютер, эсвэл зөөврийн компьютерээс өөр зүйл бидэнд /Монголд/ олдох биш. Интернэтээр ингэж супер компьютер ашиглаж ийм тооцоолол үйлдэж ийм үр дүн гаргалаа гэх мэт өгүүлэл, бичлэгийг харж гайхан бишэрч мөрөөдлөө бүр л биелүүлмээр санагддаг байж билээ. Докторт сурахаар /2014 оны 9 сар/ Нагаокагийн Технологийн их сургуульд ирэхдээ тооцон бодох хэдэн арга эзэмших, код бичиж сурах, бүх боломжит бодлогонуудыг бодож чаддаг болох гэх мэт л үндсэн чухал зорилтууд өвөртлөж байсан юм. Тэгтэл бараг жилийн дараа /2015 оны 6 сар/ сургуулийн зарын самбар дээрээс GPGPU сургалтын тухай Япон зар байхыг олж харсан юм. Ингэхэд л энэ сургуульд GPGPU байдаг юм байна гэж мэдэж билээ. Тэгээд ч энэ сургалтын боломжийг ашиглаж чадаагүй, хийх ажил ихтэй байсан учир сонирхолгүй орхисон. Гэхдээ л ашиглаж үзэх хүсэл байгаад л байлаа. Ядаж барааг нь нэг удаа харах юмсан гэж бодож байсан юм. 

Үүний дараа 2016 оны 1 сард ЛБА-аар GPGPU дээр хэрхэн тооцоолол хийх тухай семинар болно гэдгийг удирдагч багш маань дуулгаж за энэ боломжийг л ашиглаж GPU тэй танилцая гээд танилцсан юм. Хэрхэн танилцсан тухайгаа нийтлэл болгож бичсэн байгааг зарим нэг нь болгоосон байхаа. Нийтлэлийг эндээс

Хэдий танилцаад авсан ч шууд GPU -рүү орох боломж байгаагүй тул хэрэгтэй гэсэн болгоноо нийтлэл дээрээ бичээд 2016 оны 7 эсвэл 8 сараас нэг ашиглаж үзнэ гээд төлөвлөгөөндөө орууллаа. Төлөвлөгөө жаахан сунжирч одоо /2016 оны 10 сар/ л нэг оролдож байна даа. 

Өөр нэг мөрөөдөл болох Монгол уламжлалтай холбоотой зүйлсийн шингэний динамикийн тооцоог хийж судалж үзэх юмсан гэсэн хүсэл бас л их удаж байна. Үүний нэг нь Монгол морины аэродинамикийн тооцоолол юм. Хүлэг морь бол Монгол түмний шүтээн, хамгийн хурдан унаа учир морио л тооцож үзмээр санагдаад тэгээд тооцсон хэрэг. Энэ нийтлэлд энэ тухай авч үзнэ. 

Давхиж буй морины аэродинамикийн загвар Рэйнольдсын тоо 3000.